{"id":306,"date":"2025-08-02T16:02:46","date_gmt":"2025-08-02T15:02:46","guid":{"rendered":"https:\/\/stjames.si\/pl\/?page_id=306"},"modified":"2026-04-21T17:10:49","modified_gmt":"2026-04-21T16:10:49","slug":"organy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/stjames.si\/pl\/historia\/organy\/","title":{"rendered":"Organy"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]Organy w Ko\u015bciele \u015bw. Jakuba w Lubljanie maj\u0105 d\u0142ug\u0105 i bogat\u0105 histori\u0119. Pierwsza wzmianka dokumentalna pochodzi z roku 1600. Obecny instrument zosta\u0142 zaprojektowany przez Franca Gor\u0161i\u010da w 1883 roku i pocz\u0105tkowo mia\u0142 22 g\u0142osy (rejestry). W roku 1960 zosta\u0142 rozbudowany przez Franca Jenko, kt\u00f3ry doda\u0142 trzeci manua\u0142 i zwi\u0119kszy\u0142 liczb\u0119 g\u0142os\u00f3w do 42. Ostatnia renowacja, przeprowadzona w latach 2013\u20132014 pod kierownictwem Brane Ko\u0161ira, zachowa\u0142a historyczn\u0105 intonacj\u0119, odnowi\u0142a miechy oraz oczyszczono i dostrojono metalowe piszcza\u0142ki. Dzi\u015b organy te s\u0105 uznawane za jeden z najwa\u017cniejszych instrument\u00f3w sakralnych w Lubljanie, odgrywaj\u0105c kluczow\u0105 rol\u0119 w liturgii i \u017cyciu koncertowym ko\u015bcio\u0142a.<\/strong>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row margin_top=”-30px”][vc_column][vc_single_image image=”200″ img_size=”full” alignment=”center” css=””][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”194″ img_size=”full” css=”” image_hovers=”false”][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text css=””]Pierwsze wzmianki o organach w Ko\u015bciele \u015bw. Jakuba si\u0119gaj\u0105 roku 1600<\/strong>, kiedy istnia\u0142 jeszcze stary ko\u015bci\u00f3\u0142, prawdopodobnie zbudowany przez augustian\u00f3w w 1513 roku. Po przybyciu jezuit\u00f3w w 1597 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 ten zosta\u0142 rozebrany, a w 1615 roku wzniesiono now\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119. Zaledwie rok p\u00f3\u017aniej baron Markvard Erberg<\/strong>, komtur zakonu krzy\u017cackiego, podarowa\u0142 nowe organy<\/strong> o warto\u015bci 200 floren\u00f3w. Kronikarz z tamtych czas\u00f3w pisa\u0142, \u017ce instrument by\u0142 \u201ejak ze z\u0142ota\u201d. W 1674 roku zbudowano kolejne organy<\/strong>, kt\u00f3re zosta\u0142y zniszczone oko\u0142o roku 1700. Od tego czasu ko\u015bci\u00f3\u0142 wielokrotnie otrzymywa\u0142 nowe instrumenty.<\/p>\n

Oko\u0142o 1728 roku prawdopodobnie powsta\u0142y organy mistrza Elseja<\/strong>, kt\u00f3re by\u0142y u\u017cywane a\u017c do 1831 roku, kiedy to Josef Ferdinand Malitschky dokona\u0142 ich przer\u00f3bki<\/strong>. W **1837 roku ponownie je przebudowa\u0142 znany lubla\u0144ski organmistrz Franc Gor\u0161i\u010d (1836\u20131898)<\/strong>, kt\u00f3ry w 1857 roku wys\u0142a\u0142 instrument do renowacji do presti\u017cowego warsztatu Walckera w Ludwigsburgu<\/strong>. Projekt zak\u0142ada\u0142 trzy manua\u0142y, 45 rejestr\u00f3w i peda\u0142<\/strong>, a ca\u0142o\u015b\u0107 mia\u0142a by\u0107 uko\u0144czona w ci\u0105gu miesi\u0105ca.<\/p>\n

W 1883 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 nowe organy<\/strong>, ca\u0142kowicie wykonane przez Franca Gor\u0161i\u010da<\/strong>, co stanowi\u0142o wa\u017cny krok w rozwoju s\u0142owe\u0144skiej sztuki organowej. Zainstalowa\u0142 22 brzmieniowe rejestry, dwa manua\u0142y i peda\u0142<\/strong>, wykorzystuj\u0105c r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3re starsze XIX-wieczne g\u0142osy. Udoskonali\u0142 system miech\u00f3w, poprawi\u0142 stron\u0119 techniczn\u0105 i estetyczn\u0105, osi\u0105gaj\u0105c harmoni\u0119 mi\u0119dzy tradycj\u0105 a innowacj\u0105<\/strong>. Instrument zosta\u0142 zainstalowany w ramach og\u00f3lnej renowacji artystycznej ko\u015bcio\u0142a, zainicjowanej przez proboszcza Janeza Rozmana<\/strong>.<\/p>\n

Z czasem, z powodu zu\u017cycia i niewystarczaj\u0105cego dopasowania do akustyki \u015bwi\u0105tyni, organy wymaga\u0142y renowacji<\/strong>. W **1960 roku zosta\u0142y gruntownie przebudowane przez mistrza Franca Jenko<\/strong>, kt\u00f3ry rozbudowa\u0142 je do 42 rejestr\u00f3w (z czego 36 brzmieniowych)<\/strong>, doda\u0142 trzeci manua\u0142<\/strong> i ponownie wykorzysta\u0142 historyczn\u0105 szaf\u0119 organow\u0105<\/strong>. Instrument otrzyma\u0142 pneumatyczn\u0105 traktur\u0119, ale nie spe\u0142ni\u0142 oczekiwa\u0144 co do jako\u015bci d\u017awi\u0119ku.<\/p>\n

Ostatnia pe\u0142na renowacja mia\u0142a miejsce w latach 2013\u20132014 pod kierunkiem organmistrza Brane Ko\u0161ira<\/strong>. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zwr\u00f3cono na zachowanie historycznej intonacji, renowacj\u0119 miech\u00f3w oraz czyszczenie i strojenie metalowych piszcza\u0142ek<\/strong>.<\/p>\n

Dzi\u015b organy Gor\u0161i\u010da<\/strong>, wzbogacone i odnawiane na przestrzeni wiek\u00f3w, zaliczaj\u0105 si\u0119 do najwa\u017cniejszych instrument\u00f3w liturgicznych w Lubljanie<\/strong>. Wzbogacaj\u0105 \u017cycie liturgiczne, artystyczne i muzyczne Ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jakuba<\/strong> i stanowi\u0105 \u015bwiadectwo cennego dziedzictwa organowego na ziemiach s\u0142owe\u0144skich<\/strong>.[\/vc_column_text][vc_raw_html css=””]JTNDZGl2JTIwY2xhc3MlM0QlMjJhdWRpby1jb250cm9scyUyMiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ2J1dHRvbiUyMGNsYXNzJTNEJTIycmV3aW5kLWJ0biUyMiUyMG9uY2xpY2slM0QlMjJyZXdpbmRBdWRpbyUyOCUyN2F1ZGlvLWdiJTI3JTI5JTIyJTNFJTIwJTNDc3BhbiUyMGNsYXNzJTNEJTIyaWNvbiUyMiUzRSUyMCUzQ3N2ZyUyMHZpZXdCb3glM0QlMjIwJTIwMCUyMDI0JTIwMjQlMjIlM0UlMjAlM0Nwb2x5Z29uJTIwcG9pbnRzJTNEJTIyMTElMkMxMiUyMDIwJTJDNCUyMDIwJTJDMjAlMjIlM0UlM0MlMkZwb2x5Z29uJTNFJTIwJTNDcG9seWdvbiUyMHBvaW50cyUzRCUyMjQlMkMxMiUyMDEzJTJDNCUyMDEzJTJDMjAlMjIlM0UlM0MlMkZwb2x5Z29uJTNFJTIwJTNDJTJGc3ZnJTNFJTIwJTNDJTJGc3BhbiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQyUyRmJ1dHRvbiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ2J1dHRvbiUyMGNsYXNzJTNEJTIycGxheS1idG4lMjIlMjBvbmNsaWNrJTNEJTIydG9nZ2xlQXVkaW8lMjglMjdhdWRpby1nYiUyNyUyQyUyN1BsYXklMjclMkMlMjdQYXVzZSUyNyUyQyUyMHRoaXMlMjklMjIlM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0NzcGFuJTIwY2xhc3MlM0QlMjJpY29uJTIwcGxheS1pY29uJTIyJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDc3ZnJTIwdmlld0JveCUzRCUyMjAlMjAwJTIwMjQlMjAyNCUyMiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ3BvbHlnb24lMjBwb2ludHMlM0QlMjI1JTJDMyUyMDE5JTJDMTIlMjA1JTJDMjElMjIlM0UlM0MlMkZwb2x5Z29uJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDJTJGc3ZnJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDJTJGc3BhbiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ3NwYW4lMjBjbGFzcyUzRCUyMmxhYmVsJTIyJTNFU3RhcnQlM0MlMkZzcGFuJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDJTJGYnV0dG9uJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDJTJGZGl2JTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDYXVkaW8lMjBpZCUzRCUyMmF1ZGlvLWdiJTIyJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZzdGphbWVzLnNpJTJGd3AtY29udGVudCUyRnVwbG9hZHMlMkYyMDI2JTJGMDQlMkZvcmdhbnNfRU4ubXAzJTIyJTNFJTNDJTJGYXVkaW8lM0U=[\/vc_raw_html][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”2″ margin_top=”50px” margin_bottom=”-70px” padding_top=”60px” padding_bottom=”30px” css=”.vc_custom_1753614473478{margin-bottom: -70px !important;}”][vc_column]