{"id":319,"date":"2025-08-02T17:27:53","date_gmt":"2025-08-02T16:27:53","guid":{"rendered":"https:\/\/stjames.si\/pl\/?page_id=319"},"modified":"2026-04-21T20:51:55","modified_gmt":"2026-04-21T19:51:55","slug":"architektura","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/stjames.si\/pl\/odwiedz-kosciol\/architektura\/","title":{"rendered":"Architektura"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba zosta\u0142 wybudowany w latach 1613\u20131615. <\/strong><\/p>\n

Po jego lewej stronie znajduje si\u0119 Miejska Szko\u0142a \u017be\u0144ska im. Fabianija<\/strong>, dzi\u015b znana jako Centrum Edukacyjne Janeza Levca<\/strong>. Po prawej stronie ko\u015bcio\u0142a wznosi si\u0119 Kolumna Maryjna<\/strong>.<\/p>\n

W latach 1667\u20131670<\/strong> do nawy dobudowano o\u015bmioboczn\u0105 kaplic\u0119<\/strong> po\u015bwi\u0119con\u0105 \u015bw. Franciszkowi Ksaweremu<\/strong>. W roku 1882<\/strong> na placu przed ko\u015bcio\u0142em ustawiono kolumn\u0119 z wizerunkiem Niepokalanej Dziewicy Maryi<\/strong>.<\/p>\n

Po po\u017carze \u00a0i <\/strong>trz\u0119sieniu ziemi w<\/strong> ko\u015bci\u00f3\u0142 przeszed\u0142 du\u017c\u0105 renowacj\u0119. Po\u017car z 1774 roku<\/strong> doprowadzi\u0142 do rozbi\u00f3rki s\u0105siedniego kolegium jezuickiego<\/strong>. Po katastrofalnym trz\u0119sieniu ziemi w 1895 roku<\/strong>, architekt Raimund Jeblinger z Linzu<\/strong> ca\u0142kowicie przebudowa\u0142 zewn\u0119trzn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ko\u015bcio\u0142a i wzni\u00f3s\u0142 now\u0105 dzwonnic\u0119<\/strong>.<\/p>\n

Rze\u017aba barokowa w Lublanie<\/strong> osi\u0105gn\u0119\u0142a wysoki poziom rozwoju artystycznego. Ju\u017c w 1931 roku historyk France Stele pisa\u0142 o prawdziwej \u201elubla\u0144skiej szkole rze\u017abiarskiej\u201d, kt\u00f3rej przedstawicielami byli mistrzowie Mihael Ku\u0161a, Luka Mislej<\/strong> oraz \u2014 w szczeg\u00f3lno\u015bci \u2014 Francesco Robba<\/strong>. Pocz\u0105tkowo rze\u017aby zamawiano w Wenecji lub wykonywali je w\u0142oscy arty\u015bci, lecz z czasem zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 tak\u017ce w warsztatach miejscowych mistrz\u00f3w i zagranicznych artyst\u00f3w osiad\u0142ych w mie\u015bcie.<\/p>\n

Najwybitniejszym z nich by\u0142 Francesco Robba<\/strong>, dzia\u0142aj\u0105cy na terenach dzisiejszej S\u0142owenii, Karyntii i Zagrzebia. Jego dzie\u0142a por\u00f3wnywano z pracami s\u0142ynnego rze\u017abiarza Georga Raphaela Donnera<\/strong>. W Lublanie zachowa\u0142y si\u0119 niekt\u00f3re z jego najwa\u017cniejszych arcydzie\u0142, takie jak fontanna przed Ratuszem<\/strong>, o\u0142tarze w katedrze<\/strong>, w ko\u015bciele \u015bw. Jakuba<\/strong>, a tak\u017ce w ko\u015bciele urszulanek<\/strong> i franciszkan\u00f3w<\/strong>.[\/vc_column_text][vc_raw_html css=””]JTNDZGl2JTIwY2xhc3MlM0QlMjJhdWRpby1jb250cm9scyUyMiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ2J1dHRvbiUyMGNsYXNzJTNEJTIycmV3aW5kLWJ0biUyMiUyMG9uY2xpY2slM0QlMjJyZXdpbmRBdWRpbyUyOCUyN2F1ZGlvLWdiJTI3JTI5JTIyJTNFJTIwJTNDc3BhbiUyMGNsYXNzJTNEJTIyaWNvbiUyMiUzRSUyMCUzQ3N2ZyUyMHZpZXdCb3glM0QlMjIwJTIwMCUyMDI0JTIwMjQlMjIlM0UlMjAlM0Nwb2x5Z29uJTIwcG9pbnRzJTNEJTIyMTElMkMxMiUyMDIwJTJDNCUyMDIwJTJDMjAlMjIlM0UlM0MlMkZwb2x5Z29uJTNFJTIwJTNDcG9seWdvbiUyMHBvaW50cyUzRCUyMjQlMkMxMiUyMDEzJTJDNCUyMDEzJTJDMjAlMjIlM0UlM0MlMkZwb2x5Z29uJTNFJTIwJTNDJTJGc3ZnJTNFJTIwJTNDJTJGc3BhbiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQyUyRmJ1dHRvbiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ2J1dHRvbiUyMGNsYXNzJTNEJTIycGxheS1idG4lMjIlMjBvbmNsaWNrJTNEJTIydG9nZ2xlQXVkaW8lMjglMjdhdWRpby1nYiUyNyUyQyUyN1BsYXklMjclMkMlMjdQYXVzZSUyNyUyQyUyMHRoaXMlMjklMjIlM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0NzcGFuJTIwY2xhc3MlM0QlMjJpY29uJTIwcGxheS1pY29uJTIyJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDc3ZnJTIwdmlld0JveCUzRCUyMjAlMjAwJTIwMjQlMjAyNCUyMiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ3BvbHlnb24lMjBwb2ludHMlM0QlMjI1JTJDMyUyMDE5JTJDMTIlMjA1JTJDMjElMjIlM0UlM0MlMkZwb2x5Z29uJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDJTJGc3ZnJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDJTJGc3BhbiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ3NwYW4lMjBjbGFzcyUzRCUyMmxhYmVsJTIyJTNFU3RhcnQlM0MlMkZzcGFuJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDJTJGYnV0dG9uJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDJTJGZGl2JTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDYXVkaW8lMjBpZCUzRCUyMmF1ZGlvLWdiJTIyJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZzdGphbWVzLnNpJTJGd3AtY29udGVudCUyRnVwbG9hZHMlMkYyMDI2JTJGMDQlMkZhcmNoaXRlY3R1cmVfaGlzdG9yeV9QTC5tcDMlMjIlM0UlM0MlMkZhdWRpbyUzRQ==[\/vc_raw_html][\/vc_column][\/vc_row][vc_row margin_top=”-30px”][vc_column][vc_single_image image=”200″ img_size=”full” alignment=”center” css=””][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”149″ img_size=”full” onclick=”link_image” css=”” image_hovers=”false”][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text css=””]<\/p>\n

Wn\u0119trze Ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jakuba po po\u017carze z 1774 roku<\/h3>\n

Po\u017car z 1774 roku ca\u0142kowicie zniszczy\u0142 wystr\u00f3j wn\u0119trza Ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jakuba; jedynie Kaplica \u015bw. Franciszka Ksawerego zosta\u0142a ocalona i stanowi dzi\u015b jedyny zachowany przyk\u0142ad baroku stiukowego (Stuckbarock) w Lublanie. Przez dziesi\u0119ciolecia \u015bwi\u0105tynia pozostawa\u0142a ogo\u0142ocona i pozbawiona dzie\u0142 sztuki, a\u017c do momentu, gdy pod kierunkiem proboszcza Ivana Rozmana zosta\u0142a ponownie upi\u0119kszona w roku 1886. Renowacj\u0119 prowadzili Franc Faleschini i Robert Mikovics; malowid\u0142a \u015bcienne wykona\u0142 Jurij \u0160ubic, a witra\u017ce zam\u00f3wiono w jednym z warsztat\u00f3w w Innsbrucku. Nowy wystr\u00f3j stanowi dzi\u015b wa\u017cne \u015bwiadectwo sztuki sakralnej XIX wieku.<\/em><\/strong><\/p>\n

Wizerunek pierwotnego wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a sprzed po\u017caru mo\u017cna cz\u0119\u015bciowo odtworzy\u0107 dzi\u0119ki bogatemu wystrojowi stiukowemu Kaplicy \u015bw. Franciszka Ksawerego<\/strong>, jedynej zachowanej, kt\u00f3ra jest zarazem jedynym przyk\u0142adem baroku stiukowego w Lublanie<\/strong>. Po\u017car, kt\u00f3ry wybuch\u0142 24 czerwca 1774 roku<\/strong>, wraz z latami przeciek\u00f3w wody przez ods\u0142oni\u0119te sklepienia, ca\u0142kowicie zniszczy\u0142 wyposa\u017cenie i dekoracj\u0119 wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a<\/strong>. Stiuki odpad\u0142y, a zw\u0119glone resztki malowide\u0142 \u015bciennych<\/strong> p\u00f3\u017aniej wybielono.<\/p>\n

Podczas renowacji w 1886 roku<\/strong> odkryto \u015blady dawnych malowide\u0142 pod warstwami wapna: mi\u0119dzy innymi obraz Anio\u0142a Str\u00f3\u017ca<\/strong>, \u015bw. Micha\u0142a obok ch\u00f3ru<\/strong>, a tak\u017ce fragmenty kolor\u00f3w na sklepieniu<\/strong>. Mimo to wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a pozosta\u0142o surowe i ogo\u0142ocone przez ponad sto lat<\/strong>.<\/p>\n

Dopiero w latach 70. XIX wieku<\/strong> proboszcz Ivan Rozman<\/strong> zainicjowa\u0142 kompleksow\u0105 renowacj\u0119 wn\u0119trza. Plany przygotowa\u0142 mistrz budowlany Franc Faleschini<\/strong>, a p\u00f3\u017aniej rozbudowa\u0142 je styryjski architekt Robert Mikovics<\/strong>. Mi\u0119dzy 27 kwietnia a 17 pa\u017adziernika 1886 roku<\/strong> uko\u0144czono zar\u00f3wno przebudow\u0119 architektoniczn\u0105, jak i malowid\u0142a \u015bcienne<\/strong>, kt\u00f3re mo\u017cna dzi\u015b podziwia\u0107. Pracami kierowa\u0142 Faleschini; kamieniarz Feliks Toman<\/strong> wykona\u0142 kamienne coko\u0142y pilastr\u00f3w, a rze\u017abiarz Franc Zajec<\/strong> stworzy\u0142 muszlowe zworniki, g\u0142owy kariatyd nad pilastrami prezbiterium oraz dekoracyjne ramy w kszta\u0142cie koniczyny dla malowide\u0142 \u015bciennych. Modele element\u00f3w architektonicznych \u2014 kapiteli, architraw\u00f3w, gzyms\u00f3w<\/strong> \u2014 przygotowa\u0142 Anton Mlakar<\/strong>.<\/p>\n

Nowe witra\u017ce z tzw. szk\u0142a katedralnego<\/strong> zam\u00f3wiono w warsztacie mistrza Alberta Neuhausera w Innsbrucku<\/strong>, tego samego, kt\u00f3ry ju\u017c w 1879 roku<\/strong> wykona\u0142 cztery witra\u017ce do prezbiterium. Na fasadzie ko\u015bcio\u0142a umieszczono witra\u017c z wizerunkiem Matki Bo\u017cej z Dzieci\u0105tkiem<\/strong>.<\/p>\n

Malowid\u0142a sklepienne wykona\u0142 Jurij \u0160ubic<\/strong>, jeden z najwybitniejszych s\u0142owe\u0144skich malarzy XIX wieku, kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 i zrealizowa\u0142 program ikonograficzny<\/strong> zar\u00f3wno na sklepieniu nawy g\u0142\u00f3wnej, jak i nad prezbiterium. W okresie od 15 czerwca do 23 wrze\u015bnia 1886 roku<\/strong>, za honorarium w wysoko\u015bci 2 178 floren\u00f3w<\/strong>, namalowa\u0142 cztery sceny z \u017cycia aposto\u0142a Jakuba na g\u0142\u00f3wnych polach sklepienia nawy:<\/p>\n

    \n
  • Powo\u0142anie \u015bw. Jakuba
    \n<\/strong><\/li>\n
  • Przemienienie na g\u00f3rze Tabor
    \n<\/strong><\/li>\n
  • \u015aci\u0119cie \u015bw. Jakuba
    \n<\/strong><\/li>\n
  • oraz nad prezbiterium monumentaln\u0105 scen\u0119 Uchwa\u0142y \u015bw. Jakuba w niebie (Gloryfikacji \u015bw. Jakuba)<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n

    [\/vc_column_text][vc_raw_html css=””]JTNDZGl2JTIwY2xhc3MlM0QlMjJhdWRpby1jb250cm9scyUyMiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ2J1dHRvbiUyMGNsYXNzJTNEJTIycmV3aW5kLWJ0biUyMiUyMG9uY2xpY2slM0QlMjJyZXdpbmRBdWRpbyUyOCUyN2F1ZGlvLWdiMSUyNyUyOSUyMiUzRSUyMCUzQ3NwYW4lMjBjbGFzcyUzRCUyMmljb24lMjIlM0UlMjAlM0NzdmclMjB2aWV3Qm94JTNEJTIyMCUyMDAlMjAyNCUyMDI0JTIyJTNFJTIwJTNDcG9seWdvbiUyMHBvaW50cyUzRCUyMjExJTJDMTIlMjAyMCUyQzQlMjAyMCUyQzIwJTIyJTNFJTNDJTJGcG9seWdvbiUzRSUyMCUzQ3BvbHlnb24lMjBwb2ludHMlM0QlMjI0JTJDMTIlMjAxMyUyQzQlMjAxMyUyQzIwJTIyJTNFJTNDJTJGcG9seWdvbiUzRSUyMCUzQyUyRnN2ZyUzRSUyMCUzQyUyRnNwYW4lM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0MlMkZidXR0b24lM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0NidXR0b24lMjBjbGFzcyUzRCUyMnBsYXktYnRuJTIyJTIwb25jbGljayUzRCUyMnRvZ2dsZUF1ZGlvJTI4JTI3YXVkaW8tZ2IxJTI3JTJDJTI3UGxheSUyNyUyQyUyN1BhdXNlJTI3JTJDJTIwdGhpcyUyOSUyMiUzRSUwRCUwQSUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUyMCUzQ3NwYW4lMjBjbGFzcyUzRCUyMmljb24lMjBwbGF5LWljb24lMjIlM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0NzdmclMjB2aWV3Qm94JTNEJTIyMCUyMDAlMjAyNCUyMDI0JTIyJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDcG9seWdvbiUyMHBvaW50cyUzRCUyMjUlMkMzJTIwMTklMkMxMiUyMDUlMkMyMSUyMiUzRSUzQyUyRnBvbHlnb24lM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0MlMkZzdmclM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0MlMkZzcGFuJTNFJTBEJTBBJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTIwJTNDc3BhbiUyMGNsYXNzJTNEJTIybGFiZWwlMjIlM0VTdGFydCUzQyUyRnNwYW4lM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0MlMkZidXR0b24lM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0MlMkZkaXYlM0UlMEQlMEElMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlMjAlM0NhdWRpbyUyMGlkJTNEJTIyYXVkaW8tZ2IxJTIyJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cHMlM0ElMkYlMkZzdGphbWVzLnNpJTJGd3AtY29udGVudCUyRnVwbG9hZHMlMkYyMDI2JTJGMDQlMkZhcmNoaXRlY3R1cmVfYWZ0ZXJ0aGVmaXJlX1BMLm1wMyUyMiUzRSUzQyUyRmF1ZGlvJTNF[\/vc_raw_html][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”2″ margin_top=”50px” margin_bottom=”-70px” padding_top=”60px” padding_bottom=”30px” css=”.vc_custom_1753614473478{margin-bottom: -70px !important;}”][vc_column]