{"id":265,"date":"2025-08-02T13:36:14","date_gmt":"2025-08-02T12:36:14","guid":{"rendered":"https:\/\/stjames.si\/pl\/?p=265"},"modified":"2025-08-06T19:14:39","modified_gmt":"2025-08-06T18:14:39","slug":"janez-vajkard-valvasor-1641-1693","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stjames.si\/pl\/2025\/08\/02\/janez-vajkard-valvasor-1641-1693\/","title":{"rendered":"Janez Vajkard Valvasor (1641\u20131693)"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex wpbbe-718469bb\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow wpbbe-7a26b533\" style=\"flex-basis:33.33%\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/stjames.si\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/students_3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-327\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ucze\u0144 Kolegium Jezuit\u00f3w przy Ko\u015bciele \u015bw. Jakuba, 1651\u20131653<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow wpbbe-426dbb7e\" style=\"flex-basis:66.66%\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Janez Vajkard Valvasor urodzi\u0142 si\u0119 w maju 1641 roku w Lublanie. Pochodzi\u0142 ze starej rodziny szlacheckiej wywodz\u0105cej si\u0119 z Bergamo.<br>&nbsp;Dzi\u0119ki nauce w Kolegium Jezuit\u00f3w w Lublanie zdoby\u0142 solidne podstawy do rozwoju jako badacz. By\u0142 polihistorem, rysownikiem, kolekcjonerem i wydawc\u0105.<br>&nbsp;Jego zwi\u0105zek z kolegium jezuit\u00f3w i Ko\u015bcio\u0142em \u015bw. Jakuba przejawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w udziale w projektowaniu piedesta\u0142u i kolumny pomnika Matki Bo\u017cej, wzniesionego jako wotum za zwyci\u0119stwo nad Turkami w 1664 roku, stoj\u0105cego przed tym w\u0142a\u015bnie ko\u015bcio\u0142em.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po uko\u0144czeniu szko\u0142y odby\u0142 rozleg\u0142\u0105 podr\u00f3\u017c po Europie, podczas kt\u00f3rej pozna\u0142 wiele wybitnych postaci swoich czas\u00f3w. P\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy\u0142 jako ochotnik do wojska wraz ze szlacht\u0105 z Krainy. Kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 wojskowo pod dow\u00f3dztwem Nikoli Zrinskiego i bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie austriacko-tureckiej w Slawonii w latach 1663\u20131664.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podr\u00f3\u017cowa\u0142 dalej po Europie i Afryce P\u00f3\u0142nocnej. Po powrocie do Krainy o\u017ceni\u0142 si\u0119, kupi\u0142 zamek Bogen\u0161perk i dom w Lublanie. Na zamku za\u0142o\u017cy\u0142 drukarni\u0119 z warsztatem miedziorytniczym, gdzie wydawa\u0142 liczne publikacje naukowe i topograficzne. W\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 monumentalne dzie\u0142o w 15 tomach <em>Chwa\u0142a Ksi\u0119stwa Krainy<\/em> (<em>Die Ehre des Herzogtums Crain<\/em>, 1689). W swoich dzie\u0142ach wspomina tak\u017ce o studiach w Lublanie oraz o fundamentalnej roli jezuit\u00f3w w edukacji wielu dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z licznymi intelektualistami zwi\u0105zanymi z o\u015brodkami jezuickimi, w tym z Pavlem Ritterem Vitezovi\u0107em, z kt\u00f3rym tworzy\u0142 mapy topograficzne do swojego g\u0142\u00f3wnego dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Valvasor by\u0142 wybitnym badaczem. Jednym z jego najwi\u0119kszych osi\u0105gni\u0119\u0107 naukowych by\u0142o badanie jeziora Cerknica, za co zyska\u0142 du\u017ce uznanie. W 1687 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem Royal Society w Londynie \u2013 najstarszej akademii naukowej na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j wk\u0142ad w nauk\u0119 i kultur\u0119 S\u0142owenii uznawany jest za kluczow\u0105 posta\u0107 w historii kraju. Jego wizerunek widnia\u0142 na banknocie o nominale 20 tolar\u00f3w s\u0142owe\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baron Janez Vajkard Valvasor zmar\u0142 we wrze\u015bniu lub pa\u017adzierniku 1693 roku w Kr\u0161ko, gdzie sp\u0119dzi\u0142 ostatnie miesi\u0105ce \u017cycia.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ucze\u0144 Kolegium Jezuit\u00f3w przy Ko\u015bciele \u015bw. Jakuba, 1651\u20131653<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-265","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-students","category-2","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=265"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":441,"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/265\/revisions\/441"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stjames.si\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}