Kaplica św. Franciszka Ksawerego

Kaplica św. Franciszka Ksawerego, dobudowana w latach 1667–1670, jest jedynym zachowanym przykładem baroku stiukowego (Stuckbarock) w Lublanie. Jej ośmiokątna podstawa ozdobiona jest dynamicznym stiukiem, ośmioma kariatydami, bogatą ornamentyką roślinną oraz kopułą z latarnią, która doświetla wnętrze. Kaplicę uzupełnia sześć dużych obrazów olejnych z 1726 roku, przedstawiających sceny z życia świętego, oprawionych w stiukowe ramy. Autor tych dzieł nie jest znany, lecz przypuszcza się, że są one dziełem Daniele’a Savoya. Obraz głównego ołtarza, Apoteoza św. Franciszka Ksawerego, został namalowany przez Paula Kühna w połowie XIX wieku.

Kaplica została dobudowana po północnej stronie Kościoła św. Jakuba w latach 1667–1670. Wejście do niej prowadzi przez wielki łuk z pierwszej kaplicy po stronie północnej, przed prezbiterium. Ośmiokątna podstawa i podniesiona centralna kompozycja czynią ją jedynym zachowanym przykładem tzw. baroku stiukowego w Lublanie. Jej projekt architektoniczny opiera się na modelach lombardzkich i weneckich, porównywalnych z dziełami Diega Carlonego i jego warsztatu.

Forma ośmiokąta umożliwiła wyjątkowo bogatą i zróżnicowaną dekorację stiukową, co rzadko jest możliwe w przestrzeniach prostokątnych. Kaplicę wieńczy kopuła w kształcie ośmiopłatowej namiotowej konstrukcji, zakończona latarnią. Wnętrze podzielone jest na dwa poziomy: dolna kondygnacja ozdobiona jest stiukowymi ramami obrazów, natomiast na górnym poziomie znajdują się okna również dekorowane stiukiem, zwieńczone parami aniołków (putti) z kartuszami i herbami krajów prowincji. Kartusz nad ołtarzem zawiera dedykację Karyntii z datą 1669.

Narożniki przestrzeni są zaakcentowane pilastrami, które na wyższym poziomie przechodzą w niemal rzeźbiarskie kariatydy – łącznie osiem, rozmieszczonych na piętrze doświetlanym naturalnym światłem. Pola sklepienia zdobią różnorodne motywy, wśród których wyróżniają się muszle, liście akantu, ornamenty w kształcie uszu oraz formy chrząstkowe. Dolne ramy wypełniono obrazami na płótnie, natomiast kartusze w kształcie gruszki wewnątrz kopuły pozostały niezamalowane.

Wnętrze kaplicy wzbogacone jest wyjątkowo cennym zespołem artystycznym. Monumentalny ołtarz kamienny, wykonany przez warsztat Franca Grumnika z Lublany, powstał w latach 1709–1720. Ozdobiony jest ponad dziesięcioma marmurowymi rzeźbami postaci naturalnej wielkości autorstwa włoskich rzeźbiarzy barokowych.

Głównym elementem ołtarza jest mensa, podtrzymywana przez cztery figury młodych Afrykanów, na której znajduje się rzeźba św. Franciszka Ksawerego w stroju kapłańskim, upamiętniająca jego nienaruszone relikwie przechowywane w Goa. Obok niego znajdują się serafin i cherubin, rzeźby Paola Gropellego. W 1719 roku dodano dwa marmurowe anioły w niszach, a w 1720 roku figury alegoryczne Europy i Afryki autorstwa Jacopa Contieriego. Na szczycie ołtarza znajduje się anioł z trąbą, wykonany przez Angelo Puttiego.

Kaplica wzbogacona jest sześcioma dużymi obrazami olejnymi, które przedstawiają cuda św. Franciszka Ksawerego i pochodzą z roku 1726. Choć autor pozostaje nieznany, dzieła te przypisywane są z dużym prawdopodobieństwem Danielowi Savoyowi, malarzowi z Drezna, który przeszedł na katolicyzm właśnie w tym kościele.

Obraz głównego ołtarza, zatytułowany Apoteoza św. Franciszka Ksawerego, namalował Paul Kühn w połowie XIX wieku.