Historia Kościoła

Wczesnogotyckie początki: Obecny barokowy kościół stoi na miejscu kościoła gotyckiego, zbudowanego przez kanoników augustiańskich na początku XV wieku.

Położono kamień węgielny pod kolegium. Budową kierował brat jezuita Martin Vallorso, pochodzący z Włoch.

Prowincjał jezuitów z Austrii, Alphons Carillo, dokonał konsekracji kolegium oraz dawnego kościoła św. Jakuba. Jezuici zamieszkali w częściowo ukończonym kolegium. Po jego całkowitym ukończeniu w 1617 roku, jezuici jako pierwsi w Lublanie zrealizowali włoski ideał architektoniczny z nowoczesnymi dziedzińcami arkadowymi.

Arcyksiążę Ferdynand wydał uroczysty akt fundacyjny dla kolegium jezuitów w Lublanie.

Położono kamień węgielny pod nowy kościół.

Kościół został uroczyście konsekrowany. W ceremonii uczestniczyło wielu zaproszonych gości. Arcyksięcia Ferdynanda i arcyksięcia Maksymiliana reprezentowali opat klasztoru cystersów z Viktringu, Jurij Reinprecht, oraz baron Marquardus von Egg.

Biskup Lublany, Tomaž Hren, konsekrował trzy ołtarze w północnych kaplicach bocznych kościoła. Dnia 3 czerwca konsekrował kolejne trzy ołtarze po stronie południowej. W tamtym czasie nie istniały jeszcze dwie ostatnie kaplice boczne – Świętego Krzyża i Matki Bożej Bolesnej – ponieważ w ich miejscu znajdowały się boczne wejścia do świątyni.

Ze względu na rosnącą liczbę uczniów i nauczycieli nauczanie przeniesiono do nowego budynku szkolnego, a klasztor jezuitów rozszerzono na dawne pomieszczenia szkolne. W połowie XVII wieku w kolegium lublanskim uczyło się około 700 uczniów, a na początku XVIII wieku liczba ta przekroczyła 900. Działalność edukacyjna jezuitów w Lublanie zapoczątkowała szkolnictwo wyższe w mieście, ponieważ od 1619 roku ich program nauczania obejmował także zajęcia na poziomie uniwersyteckim.

Przy wsparciu Stanów prowincjonalnych Kranjii do kościoła dobudowano niezwykłą ośmiokątną kaplicę św. Franciszka Ksawerego. Kult tego świętego zaczął się intensywnie rozwijać od 1658 roku, kiedy udokumentowano pierwszy cud, a jego popularność jeszcze bardziej wzrosła dzięki broszurom o jego życiu i obrazkom opublikowanym w 1666 roku.

Przed kościołem urządzono Plac Akademicki (Trg sv. Jakoba), z wybitną figurą Matki Bożej na wysokiej kolumnie. Wizerunek Maryi odlano według projektu polihistora Janeza Vajkarda Valvasora.

Kościół został podwyższony i otrzymał nowe sklepienie, a także empory na piętrze nad kaplicami bocznymi.

Dzięki temu zyskano więcej przestrzeni – z północnych empor uczniowie mogli uczestniczyć w nabożeństwach, a z południowych również lublanska szlachta.

Pracami kierował architekt Francesco Ferrata, a prace kamieniarskie wykonał Luka Mislej.

Mislej jest również autorem nowego portalu głównego, przez który do dziś wchodzi się do kościoła. Sklepienia ozdobiono stiukami pod kierunkiem Tommasa Ferraty.

Janez Jurij Remb oraz jego syn Frančišek Karel Remb namalowali dekoracje sklepień kościoła. Freski te nie zachowały się.

Kościół został wyposażony w nowe kamienne ołtarze, które można podziwiać do dziś.

Ze względu na ich liczbę i jakość, kościół św. Jakuba jest bez wątpienia najbardziej okazałą świątynią w Lublanie.

Dziesięć imponujących barokowych ołtarzy z kamienia ozdobiono wspaniałymi marmurowymi rzeźbami, wykonanymi dla jezuitów z Lublany przez weneckich rzeźbiarzy takich jak Jacopo Contieri, Paolo Groppelli, Francesco Robba, Franz Rotman i Angelo Putti z bratem, a także Matthias Hendrickhs.

Ołtarze wznieśli lokalni kamieniarze Luka Mislej (primipil) i Franc Grumnik (documentar).

Papież Klemens XIV, pod naciskiem władców Portugalii, Hiszpanii i Francji, rozwiązał Towarzystwo Jezusowe. Majątek kolegium jezuitów w Lublanie został przekazany państwowemu funduszowi religijnemu.

W dzielnicy Krakovo kobieta piekąca ryby wywołała wielki pożar, który przekroczył rzekę Ljubljanicę i rozprzestrzenił się aż do okolic św. Jakuba.

W dzielnicy św. Jakuba ogień strawił 66 domów oraz trzy kościoły (św. Jakuba, św. Floriana i św. Rozalii), a także kolegium jezuitów, szkołę i seminarium.

Z biblioteki jezuickiej udało się uratować 637 książek, które cesarzowa Maria Teresa przeznaczyła do użytku publicznego w liceum w Lublanie. Książki te stanowiły pierwszy zbiór dzisiejszej Narodowej i Uniwersyteckiej Biblioteki Słowenii.

Kościół, poważnie uszkodzony w wyniku pożaru, otrzymał nowy dach, jednak większa część budynków kolegium została całkowicie rozebrana. Kościół przeszedł pod opiekę byłych jezuitów mieszkających w pobliżu oraz dwóch zakrystianów.

Wokół kościoła utworzono nową parafię miejską i mianowano pierwszego proboszcza.

Przeprowadzono znaczące prace restauracyjne w kościele.

Malarz Janez Wolf ponownie namalował fresk ołtarzowy, który do dziś można zobaczyć za głównym ołtarzem autorstwa Robby.

Dzieło wykonał w tradycji barokowego malarstwa iluzjonistycznego, inspirując się ołtarzem św. Ignacego autorstwa Pozza w kościele Gesù w Rzymie.

Kościół został gruntownie odnowiony, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Podczas renowacji malarz Jurij Šubic namalował cztery panele sufitowe w nawie, przedstawiające sceny z życia św. Jakuba, które można podziwiać do dziś.

W czasie Wielkanocy Lublana została nawiedzona przez silne trzęsienie ziemi. Wieże kościoła św. Jakuba zostały tak poważnie uszkodzone, że trzeba je było rozebrać aż do dachu kościoła. Nową wieżę zbudowano w 1897 roku (architekt Raimund Jeblinger).

Kościół św. Jakuba ponownie przeszedł pod administrację jezuitów.

Centrum Konserwacji Słowenii rozpoczęło renowację kaplicy św. Franciszka Ksawerego. Prace konserwatorskie nadal trwają.

W kwietniu Centrum Konserwacji zakończyło renowację obrazu ołtarzowego Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny (1822) autorstwa Matevža Langusa z kaplicy po północnej stronie kościoła.

W czerwcu zakończono renowację obrazu ołtarzowego Św. Franciszek Ksawery autorstwa Paula Künla z kaplicy o tej samej nazwie po północnej stronie kościoła. Ponieważ kaplica nie została jeszcze odnowiona, obraz tymczasowo powrócił do prezbiterium.

• W październiku eksperci z Centrum Konserwacji odnowili małą wieżyczkę nad kopułą kaplicy św. Franciszka Ksawerego.
• Wspólnota jezuitów przy kościele św. Jakuba w Lublanie liczyła pięciu członków. Proboszczem był ojciec Jože Kokalj.
• W listopadzie (16 i 29) parafia obchodziła 400-lecie konsekracji kościoła.

W dniu święta św. Franciszka Ksawerego arcybiskup ks. Stanislav Zore poświęcił odrestaurowaną kaplicę św. Franciszka Ksawerego w kościele św. Jakuba w Lublanie.

Renowacja, prowadzona od 2006 roku pod kierownictwem Centrum Konserwacji Instytutu Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Słowenii (ZVKDS), została sfinansowana przez Ministerstwo Kultury Republiki Słowenii oraz parafię św. Jakuba w Lublanie.